Perşembe, 2018-10-18, 10:51 AM
AnasayfaKayat OlGiriş Hoşgeldin Misafir | RSS

>
Site menu

Bölüm katagorileri
Makalelerimin [5]
Yazilarim [0]
Yazarlarimiz [0]

Anket
Başhüyük için ne yayinlansin...?
Toplam anket cevaplari: 18

Istatistik

Toplam çevrimiçi : 1
Ziyaretci: 1
Kullanici: 0

Üyelik Girişi
 
TURİZM

  • SINEMA

  • NEREDEN
  • visitors by country counter
    flag counter


  • ET KALAY PİŞİRİLEDİ

  • Anasayfa » Makaleler » Makalelerimin

    Karaçay-Balkar Türkçesi Sayfa: 3
    Hasan Appa Aslında
    Rus [Kiril] alfabesi 1938 yılından önce hatta 1917 Bolşevik
    ihtilalinden çok daha önce Karaçay-Balkar Türkleri tarafından
    bilinmekteydi. 1827 yılında Balkarların ve 1828 yılında da
    Karaçaylıların, Rus Çarlığı hakimiyetine girmesinden sonra Ruslar hemen
    kültür asimilasyonu çalışmalarına başlamışlar, [s. 149]
    Karaçay ve Balkar köylerinde son hızla Rus okullarını açmışlardır. 1917
    Bolşevik ihtilalinden önce Karaçay’ın 16 köyünde de Rus okulları
    açılmış ve öğretime başlamış durumdaydı Karaçay’daki ilk Rus okulu 1878
    yılında Uçkulan köyünde açılmıştır. Bu okulun ve dolayısıyla da bütün
    Karaçay’ın ilk Rus öğretmeni olan Mois Aleynikov’un Karaçaylılardan
    birçok tarihi ve folklor malzeme toplayarak yazdığı makaleleri vardır.
    Kartcurt köyündeki Rus okulunun öğretmeni Nikolay Kiriçenko ise köyün
    ileri gelenlerinden olan Abdulkerim Hubiy’in yardımıyla 1897 yılında
    ilk "Rus-Karaçay Sözlüğü”nü hazırlamıştır. Ancak bu sözlük
    imkansızlıktan dolayı basılamamıştır. Fakat bu eser orijinal haliyle
    halen muhafaza edilmektedir. Karaçaylı aydın kimseler, Karaçay’daki Rus
    okullarında Rusça eğitimin yanında bir de ana dilde de eğitim yapılması
    gerektiğini kavramışlar ve bu yönde birtakım çalışmalar yapmaya
    başlamışlardı. İlk olarak, Abdulkerim Hubiy’in oğlu İmmolat Hubiy, KBT
    için bir Rus [Kiril] alfabesi hazırlamıştır. Fakat, Karaçay’daki Rusça
    eğitim veren okullarda ana dilde eğitime izin verilmeyince bu alfabenin
    bir kullanım alanı olmamış, dolayısıyla da bu dönemde Rus [Kiril]
    harflerine dayalı bir alfabeyle Karaçay-Malkar Türkçesinde herhangi bir
    yazılı eser ortaya konulamamıştır [14].
    1938 yılında Rus [Kiril]
    alfabesi esaslı KBT alfabesine geçilmiştir. Fakat çeşitli tarihlerde bu
    alfabe üzerinde birtakım harf değişiklikleri yapılmıştır. 1961 yılında
    Umar B. Aliy, A.Ü. Bozi, A.H. Sotta, M. Akbay, H.V. Bayramkul ve H.İ.
    Süyünç tarafından oluşturulan bir komisyon aşağıdaki şekilde Rus
    harflerine dayalı 40 harften müteşekkil bir KBT alfabesi
    hazırlamışlardır [15].


    1965
    yılında ve daha sonraki tarihlerde yukarıdaki alfabe üzerinde yine
    birtakım harf değişiklikleri yapılmış ve son olarak aşağıda gösterilen
    Rus [Kiril] esaslı KBT alfabesinde karar kılınmıştır.

    Rus [Kiril] alfabesi esaslı KBT alfabesine 1937-38 yıllarında geçilmiştir. Halen de bu alfabe kullanılmaktadır. [s. 150] Ses ve Alfabe BilgisiRus
    [Kiril] esaslı KBT alfabesinde bir sertleştirme [ъ] bir de inceltme [ь]
    işareti olmak üzere toplam 38 harf vardır. Karaçay-Balkar Türkçesinde
    sekiz tane ünlü [ a, e, ı, i, o, ö, u, ü ] ve yirmi yedi tane ünsüz [
    b, c, ç, d, j, f, g, ġ, h¹, h², h³, k, q, m, n, ñ, p, r, s, ş, t, ts,
    w, v, y, z, ż ] olmak üzere toplam 35 tane ses vardır.
    Ünlü Sesler 1.
    KBT’deki a sesi, arka damakta geniş-düz ve açık telaffuz edilir.
    Türkiye Türkçesindeki [bundan sonra kısaca TT] a sesiyle aynıdır.
    KBT’deki a sesinin Karaçay-Balkar Türkçesi Kiril Alfabesi’ndeki [bundan
    sonra kısaca KBTKA] karşılığı a harfidir. Sözgelimi: aламат~alamat
    [muhteşem], vs. Bunun dışında KBT’de ā [uzun a] sesi de yoktur. Hatta
    yabancı dillerden girmiş bazı sözlerdeki ā sesi, KBT’de a sesine
    dönüşmektedir. Sözgelimi: alam<âlem, alim<âlim, vs.
    2.
    KBT’deki e sesi, ön damakta, geniş-düz ve açık olarak telaffuz edilir.
    TT’deki e sesiyle aynıdır. KBTKA’daki karşılığı e ve э harfleridir. Rus
    yazı dilinde söz başındaki e harfi ye şeklinde, э harfi ise e şeklinde
    telaffuz edilir. KBTKA’da ise her iki harf de e şeklinde telaffuz
    edilir. Karışıklığa meydan vermemek için söz başında daima э harfi
    kullanılır. Bunun dışındaki söz içerisinde daima e harfi kullanılır
    fakat yine e sesiyle telaffuz edilir. Zaten KBT’de söz başında ye veya
    y sesi de yoktur. Sözgelimi: эмеген~emegen [dev, yaratık], эгиз~egiz
    [ikiz], vs. Bunun dışında KBT’de è [açık e] ve é [kapalı e]sesleri de
    yoktur.
    3. KBT’deki ı sesi, arka damakta, dar-düz ve orta
    açıklıkta telaffuz edilir. TT’deki ı sesiyle aynıdır. KBTKA’daki
    karşılığı ы harfidir. Sözgelimi: ындыр~ındır [harman].
    4.
    KBT’deki i sesi, arka damakta, dar-düz ve orta açıklıkta telaffuz
    edilir. TT’deki i sesiyle aynıdır. KBTKA’daki karşılığı и harfidir.
    Sözgelimi: илкич~ilkiç [sırık].
    5. KBT’deki o sesi, arka
    damakta, yuvarlak ve orta açıklıkta telaffuz edilir. TT’deki o sesiyle
    aynıdır. KBTKA’daki karşılığı o harfidir. Sözgelimi: oноў~onow [fikir,
    karar].
    6. KBT’deki ö sesi, ön damakta, yuvarlak ve orta
    açıklıkta telaffuz edilir. TT’deki ö sesiyle aynıdır. KBTKA’daki
    karşılığı ë harfidir. Sözgelimi: ётгюр~ötgür [cesur, gururlu].
    7.
    KBT’deki u sesi, arka damakta, dar-yuvarlak ve orta açıklıkta telaffuz
    edilir. TT’deki u sesiyle aynıdır. KBTKA’daki karşılığı у harfidir.
    Sözgelimi: Sözgelimi: уллу~ullu [büyük, yüce].
    [s. 151] 8.
    KBT’deki ü sesi, ön damakta, dar-yuvarlak ve orta açıklıkta telaffuz
    edilir. TT’deki ü sesiyle aynıdır. KBTKA’daki karşılığı ю harfidir.
    Sözgelimi: Sözgelimi: юлюш~ülüş [pay].
    Ünsüz Sesler 1.
    Çift dudak ünsüzleri [ b, m, p, w ]: KBT’deki b, m, p çift dudak
    ünsüzlerinin telaffuzu, TT’deki b, m, p sesleriyle aynıdır. KBTKA’daki
    karşılıkları б, м, п harfleridir. Sözgelimi: бабуш~babuş [ördek],
    маммат~mammat [imece], палапан~palapan [pehlivan, dev].
    Karaçay-Bashan-Çegem-Holam-Bızıngı
    ağızlarındaki b ve p sesleri Çerek ağzında sızıcı f sesine dönüşür.
    Sözgelimi: köb>köf [çok], tulpar>tulfar [yiğit], vs. Fakat,
    b~p>f ses değişimi kesin bir kural değildir.
    KBT’de bir de w
    sesi vardır. KBTKA’daki karşılığı ў harfidir. Sözgelimi: таў~taw [dağ],
    vs. Eski Türkçe’deki ġ sesiyle biten sözler KBT’de w sesine
    dönüşmüştür. Sözgelimi: taġ>taw [dağ], yaġ>caw [yağ], saġ>saw
    [sağ], vs. Bugünkü resmi KBTKA’da ў [w] harfi olmasına rağmen, günümüz
    KBT matbuatında w sesi у [u] harfiyle gösterilmekte ise de, KBT’deki w
    sesi, u veya û [uzun u] sesi değildir. 1938-60 yılları arasındaki
    matbuatta bu w sesi ў [w] harfiyle gösterilirken daha sonraları у [u]
    harfiyle gösterilir olmuştur. Fakat bu durum teknik sebeplerden
    kaynaklanmaktadır.
    2. Diş-dudak ünsüzleri [ v, f ]: KBT’deki v,
    f diş-dudak ünsüzlerinin telaffuzu, TT’deki v, f sesleriyle aynıdır.
    KBTKA’daki karşılıkları в ve ф harfleridir. Sözgelimi: врач~vraç
    [doktor], фитна~fitna [fitne], vs. Fakat bu seslerin her ikisi de asli
    olarak KBT’de yoktur. KBT’deki v sesinin olduğu sözler genellikle Rusça
    kaynaklıdır. Hata içerisinde v sesinin olduğu bazı Rusça kaynaklı
    sözler, KBT’nin ses yapısına uyum sağlayarak w sesine dönüşmüştür.
    Sözgelimi: samawar
    KBT’de asli olarak f sesi
    olmamakla birlikte; Rusça, Arapça, Farsça vs. yabancı dillerden girmiş
    bazı sözlerdeki f sesi, hem konuşma dilinde, hem de yazı dilinde
    kullanılmaktadır. Sözgelimi: fayton [fayton], fikir [fikir], vs. Fakat,
    genellikle Arapça ve Farsça kaynaklı sözlerdeki f sesi,
    Karaçay-Bashan-Çegem-Holam-Bızıngı ağızlarında p sesine dönüşür.
    Sözgelimi: fayton>payton, fikir>pikir, vs. Öte yandan, yabancı
    dillerden girmiş bazı sözlerdeki f sesi Çerek ağzında aynen korunur.
    Ayrıca,
    Karaçay-Bashan-Çegem-Holam-Bızıngı ağızlarındaki b ve p sesleri Çerek
    ağzında f sesine dönüşür [bkz. Çift dudak ünsüzleri]. Fakat, b-p>f
    dönüşümü konuşma dilinde [Çerek ağzında] kullanılmakla birlikte KBT
    yazı dilinde kullanılmaz.

    Katagori: Makalelerimin | Ekliyen: bagalikaracayli (2010-01-23)
    Göster: 853 | Izlenme orani: 0.0/0
    Toplam yorumlar: 0
    Sadece kayitli kullanicilar yorum ekliyebilir
    [ Kayit Ol | Giriş ]
    Arama

    TURİZM

  • TAVSİYE ET
  • http://KENDİ

    forex

  • GAZETELER

  • HABERLER

  • PIYASALAR

  • VAKİT
  • -->  
    BAŞHÜYÜK FORUM
  •  logosFORUMA GİT....>
  • Telif By Bagalikaracayli © 2018