Perşembe, 2018-10-18, 10:34 AM
AnasayfaKayat OlGiriş Hoşgeldin Misafir | RSS

>
Site menu

Bölüm katagorileri
Makalelerimin [5]
Yazilarim [0]
Yazarlarimiz [0]

Anket
Başhüyük için ne yayinlansin...?
Toplam anket cevaplari: 18

Istatistik

Toplam çevrimiçi : 1
Ziyaretci: 1
Kullanici: 0

Üyelik Girişi
 
TURİZM

  • SINEMA

  • NEREDEN
  • visitors by country counter
    flag counter


  • ET KALAY PİŞİRİLEDİ

  • Anasayfa » Makaleler » Makalelerimin

    Karaçay-Balkar Türkçesi Sayfa: 2

    Navruz OrusbiyKBT
    için Arap alfabesi üzerine ilk ciddi ve ilmî çalışmaları yapanlar
    Karaçaylı İsmail Akbay ve Balkarlı İsmail Abay’dır. 1920 yılında İ.
    Akbay ve İ. Abay’ın birlikte hazırladıkları Arap harfli KBT alfabesinde
    31 harf bulunmaktadır [8].

     
    İsmail Abay

    1920 yılında İsmail Akbay ve İsmail Abay’ın hazırladıkları alfabe 1923 yılında İ. Akbay’ın yeniden düzenleyerek hazırladığı Arap harfli KBT alfabesinde ise 33 harf bulunmaktadır [9].
     
    İsmail Akbay’ın 1923 yılında hazırladığı alfabe Fakat,
    Arap yazısı ve Karaçay-Balkar Türkçesiyle bu eserlerin yayımlandığı
    yıllarda, Karaçay-Balkar Türklerinin gerçek anlamda bir yazılı
    edebiyata sahip olduğunu söylemek pek mümkün değildir. Çünkü bu dönemde
    medrese tahsili görmüş birkaç kişi dışında, halkın tamamına yakını,
    yazılı edebiyat bir tarafa, okuma-yazma dahi bilmiyordu.

     Arap
    yazısına dayalı, Karaçay-Balkar Türklerinin yazılı edebiyatı ancak
    1920’li yılların ortalarında başlamıştır. 1922 yılında Battal-Paşa
    [bugünkü Çerkessk] şehrinde Rusça yayımlanmaya başlayan "Gorskaya
    Bednota” [Yoksul Dağlılar] gazetesinin bir sayfası Karaçay Türklerine
    ayrılmış ve bu sayfada Arap yazısı ve Karaçay-Balkar Türkçesiyle
    şiirler, makaleler ve haberler yayımlanmaya başlanmıştır. Bunu müteakip
    19 Ekim 1924 yılında tamamı KBT ve Arap yazısıyla "Tawlu Caşaw” [Dağlı
    Hayat] adlı ilk Karaçay gazetesinin yayım hayatına başlaması, aynı
    zamanda, gerçek anlamda Karaçay-Balkar yazılı edebiyatının
    başlangıcıdır. 1928 yılında "Tawlu Carlıla” [Dağlı Fakirler] adını
    alacak olan bu gazete, Karaçay-Balkar yazılı edebiyatının teşekkülü ve
    gelişiminde en büyük rolü oynamıştır.


    "Tawlu Caşaw” [Dağlı Hayat] Gazetesi

    "Qızıl Qaraçay” [Kızıl Karaçay] Gazetesi Aynı [s. 146]
    dönemde, 1924 yılında Arap yazısı ve Karaçay-Balkar Türkçesiyle
    Moskova’da basılan Karaçaylı şair İssa Karaköt’ün [1900-1924] "Caññı
    Şigirle” [Yeni Şiirler] adlı kitabı, modern Karaçay-Balkar şiirinin ilk
    eseri sayılmaktadır.


    İssa Karaköt ve "Caññı Şigirle” [Yeni Şiirler] adlı kitabı 1926
    yılında "Tawlu Caşav” gazetesi ve diğer bütün matbuatın Latin
    alfabesine geçmesiyle Karaçay-Malkar yazılı edebiyatının gelişimi daha
    da hızlanmıştır [10].
    KBT için ilk latin alfabesi çalışmalarını
    yapan Karaçaylı ressam ve şair İslam Kırımşavhal’dır [1864-1910]. İ.
    Kırımşavhal 1908-1910 yıllarında KBT için bir Latin alfabesi
    hazırlamıştır. Fakat bu alfabenin uygulama alanı olmamıştır. Çünkü,
    1900’lü yılların başlarında Rusya ve Kafkasya ülkelerinde Latin
    alfabesiyle faaliyet gösteren bir matbaa yoktu. Bu yüzden 1900’lü
    yılların başlarında KBT ve Latin harfleriyle basılmış herhangi bir
    kitap yoktur [11].
    KBT için Latin alfabesi üzerinde asıl ciddi
    ve ilmî çalışmaları 1920’li yıllarda Umar C. Aliy ve Magomet Eney
    yapmışlardır. Karaçaylıların "Sultan Galiyev”i sayılan ve bilahare V.
    Lenin’le de yakın temas halinde olan Umar C. Aliy’in [1895-1938] 1924
    yılında yayımlanan "Caññı Karaçay-Malkar Elible” [Yeni Karaçay-Malkar
    Elifleri~Harfleri] ve Magomet Eney’in aynı yıl yayımlanan "Malkar
    Alifbi” [Balkar Elifbesi~Alfabesi] adlı kitapları KBT ve Latin
    yazısıyla yayımlanmış ilk matbu eserlerdir [12]. Bilahare; İsmail
    Akbay’ın genişleterek tekrar yayımladığı "Ana Tili” [Ana Dili,
    Batalpaşinsk-1924] ve "Orus Tilden Karaçay Tilge Tılmaç Kitabı”
    [Rusça-Karaçayca Sözlük, Batalpaşinsk-1926], Ashat Bici’nin [1900-1957]
    "Bilim” [1926], Azret Örten’in [1908-1937] "Caññı Cırla” [Yeni
    Şarkılar-1927] ve [s. 147]
    Katagori: Makalelerimin | Ekliyen: bagalikaracayli (2010-01-23)
    Göster: 798 | Izlenme orani: 0.0/0
    Toplam yorumlar: 0
    Sadece kayitli kullanicilar yorum ekliyebilir
    [ Kayit Ol | Giriş ]
    Arama

    TURİZM

  • TAVSİYE ET
  • http://KENDİ

    forex

  • GAZETELER

  • HABERLER

  • PIYASALAR

  • VAKİT
  • -->  
    BAŞHÜYÜK FORUM
  •  logosFORUMA GİT....>
  • Telif By Bagalikaracayli © 2018